24-01-08

Harvey Mansfield over mannelijkheid

mansfieldVanavond is de Amerikaanse politiek filosoof Harvey Mansfield te gast bij het Vlaams-Nederlands Huis deBuren. Aanleiding is de Nederlandse vertaling van zijn boek 'Manliness', verschenen bij Meulenhoff. Ik besprak de orginele uitgave reeds in mei 2006. Lees hier mijn bespreking. Zijn werk is een filosofische verhandeling over het wezen van mannelijkheid waarvan zijn korte definitie luidt: 'confidence in a situation of risk'. Mansfield is professor aan de Harvard-Universiteit, hij is er de enige academicus met een uitgesproken conservatief profiel. Toen de New York Times hem vroeg of zijn eerder linkse collega's bereid zijn met hem te praten, antwoordde hij sardonisch: “People listen to me, but they don't pay attention to what I say. I should punch them out, but I don't.”

Leerling van Leo Strauss
 
Mansfield staat tevens bekend als een Straussiaan. Leo Strauss (1899-1973) was de politieke filosoof aan de Universiteit van Chicago die heden wordt aangeduid als de intellectuele godfather van het Amerikaanse neoconservatisme. Dat is een overtrokken bewering maar het was wel zijn leerling Allan Bloom die een grote invloed had met zijn 'The Closing of the American Mind'. Hoewel hij strikt gezien geen student was van Leo Strauss, heeft Mansfield zich, net zoals zijn leermeester, verdiept in de klassieke politieke filosofie. In zijn bondige 'A Student's Guide to Political Philosophy' verwijst hij naar "the great books" van Plato (bvb. de Politeia of Republiek), Aristoteles en vele anderen. Hij heeft ook studies gepubliceerd over onder andere Alexis de Tocqueville, Edmund Burke en Niccolo Machiavelli (waarvan hij tevens Il Principe, de Discorsi en Istorie Fiorentine vertaalde).
 
Een belangrijk thema bij Strauss is het onderscheid in de politieke filosofie tussen Athene en Jeruzalem, tussen Rede en Openbaring, met andere woorden tussen klassieke en moderne politieke filosofie. De klassieken zijn de Socratische filosofen en hun erfgenamen, terwijl Machiavelli de moderne politieke filosofie inluidde.
 
De Straussiaanse benadering van politieke filosofie kan als volgt samengevat worden:
• Klassieke boeken op een serieuze manier lezen en pogen de tekst te begrijpen zoals hun auteurs dat deden, en niet zoals de geschiedenis het ons voorschrijft.
• Erkenning van de politieke redenen om filosofie te bedrijven. De meeste auteurs schreven met een politieke reden.
• Erkenning dat de meeste auteurs zowel een esoterische als een exoterische boodschap in hun teksten hadden, dit zowel uit angst voor vervolging door de massa als uit het verlangen om hun boodschappen alleen voor medefilosofen toegankelijk te houden. Dit leidt tot een poging de esoterische boodschap door zorgvuldige lezing naar boven te halen.
• Erkenning van de gevaren die historicisme, relativisme, eclecticisme en nihilisme vormen voor de filosofie en de Westerse cultuur in het algemeen. Proberen deze gevaren te omzeilen door terug te keren naar de bakermat van de Westerse beschaving.
• Erkenning van het spanningsveld tussen rede en openbaring. Deze twee ‘vertrekpunten’ van de Westerse beschaving zijn onverenigbaar met elkaar.
• Constant onderzoek naar het belangrijkste spanningsveld in de Westerse geschiedenis, dat tussen de klassieken en de modernen. Uitgaande van dit spanningsveld moeten wij ‘modernen’ onszelf beter proberen te begrijpen.

Wie meer wil weten over Leo Strauss kan terecht bij het boek 'Tussen Athene en Jeruzalem. Filosofie, profetie en politiek in het werk van Leo Strauss.' (Uitgeverij Boom, Amsterdam, 2002) van de Vlaming David Janssens.
 
De lezing van Mansfield maakt deel uit van de gratis conference 'Mannelijkheid. Over mannelijke deugden en feministische theorievorming.', georganiseerd door de Vakgroep Metajuridica van de V.U.B. Meer informatie vindt u hier. Inschrijven is wel noodzakelijk.