27-10-07

The Suicide of Reason

suicideDe Amerikaanse politiek filosoof Lee Harris waarschuwde het Westen in zijn vorige boek “Civilization and its enemies: the next stage of history” (2004) dat het vergeten is wat het betekent om vijanden te hebben, een vijand die bereid is te sterven om te doden. Die vijand manifesteert zich vandaag in de dreiging van de radicale islam. In zijn nieuwe boek betoogt Harris dat het Westen slecht uitgerust is om de strijd aan te gaan met een dergelijke fanatieke vijand. Een beschaving gestoeld op rede, tolerantie, consensus en overleg kan het niet opnemen tegen een strategie van genadeloos geweld zonder zelf getransformeerd, of zelfs vernietigd te worden.

Een belangrijke denkfout die in het Westen wordt gemaakt, is dat het de geschiedenis ziet in het teken van vooruitgang. Daardoor ziet het het fanatisme van de radicale islam als een sociale pathologie, als een falen om te moderniseren in plaats van wat het werkelijk is, een alternatieve levensvatbare sociale orde waarvoor het Westen bijzonder kwetsbaar is. Harris vreest dan ook niet zozeer een clash van beschavingen maar een crash van onze beschaving door een weigering ze te verdedigen en daardoor het steeds meer toegeven aan de eisen van moslims.

Harris ziet twee fundamentele zwaktes in het Westen, enerzijds een overdreven vertrouwen in de kracht van de rede en anderzijds het onderschatten van de kracht die uitgaat van het fanatisme. Niet wij veranderen de moslims, maar de moslims veranderen ons. Harris citeert de Engelse arabist E. W. Lane, die in de 19de eeuw Egypte bezocht en voorspelde dat het contact met de Europese beschaving de fanatieke onverdraagzaamheid van de islam zou doen afnemen. In de laatste editie van zijn boek ‘Modern Egyptians’ moest Lane toegeven dat zijn voorspelling niet was uitgekomen, integendeel, het fanatisme was nog toegenomen, nét door het contact met het Westen.

The Suicide of Reason is een sterk geargumenteerd boek met een dosis noodzakelijk realisme. Wij moeten niet meer overtuigd worden. Zolang de politieke elites hun gevaarlijke illusies blijven koesteren en blijven denken dat ze een carpe diem-cultuur kunnen blijven handhaven, zolang rechten voor plichten komen, zolang de individuele zoektocht naar geluk voorrang blijft krijgen op de belangen van de gemeenschap, zijn we aan de verliezende hand.