02-06-08

De terugkeer van de geschiedenis

return
Na de ineenstorting van het communisme ontstond in het Westen de al te optimistische opvatting dat de liberale democratie had getriomfeerd. De idee van een vreedzame internationale orde die nog enkel diende beheerd te worden, werd verwoord door de politicoloog Francis Fukuyama in zijn The End of History and the Last Man dat “er geen ernstige ideologische tegenstanders meer zijn voor de liberale democratie”. Dat bleek echter een illusie. Het optimisme van de jaren ’90 was begrijpelijk maar niet gerechtvaardigd. Vandaag beleven we een terugkeer naar een wereld van ‘nationale belangen’.

Robert Kagan liet zich al opmerken door zijn scherpe analyse in Of Paradise and Power (vertaald als ‘Balans van de macht’) waarin hij de verhoudingen tussen Europa en de Verenigde Staten beschreef. In het bondige maar doordachte The Return of History and the End of Dreams kijkt Kagan naar de grote geopolitieke tendensen tijdens de nasleep van de oorlog in Irak en de opkomende Aziatische economische macht.

Een veilige wereld bestaat niet. Kagan, heden ook adviseur buitenlands beleid voor de Republikeinse presidentskandidaat John McCain, zet de as van de democratische naties tegenover een club van autocratische landen. Het machtsspel tussen enerzijds de VS, de Europese Unie, Japan en Indië, en anderzijds Rusland, China en Iran (als belangrijke regionale speler in het Midden-Oosten) zal de komende jaren en decennia de internationale betrekkingen beheersen. Daarbij komt nog de uitdaging van het islamfundamentalisme.

Amerika ziet zichzelf zijn historische missie vervullen door het opnemen van het globale leiderschap om het hoofd te bieden aan de geopolitieke uitdagingen van de 21ste eeuw. In zijn lijvig historisch overzicht van het Amerikaanse buitenlands beleid, Dangerous Nation, betoogde Kagan al dat het zogenaamde isolationisme van de VS een mythe is en dat Amerikanen al reeds voor hun onafhankelijkheid geloofden in hun leiderschap in de wereld.

The Return of History and the End of Dreams
Robert Kagan
Alfred A. Knopf
New York, 2008
ISBN 978-0-307-26923-2
120 blz., € 16,70